ابطال ماده یک دستور العمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهشهای علمی دانشگاه تربیت مدرس

تاریخ دادنامه: 1405/۳/۵

شماره دادنامه: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۵۴۷۳۲۷

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: خانم شیما … با وکالت آقای حمید …

طرف شکایت: دانشگاه تربیت مدرس

موضوع شکایت و خواسته:  ابطال ماده یک دستور العمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهشهای علمی دانشگاه تربیت مدرس مصوب ۱۳۸۴/۴/۲۵

گردش کار: آقای حمید … به وکالت از شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال ماده یک دستور العمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج و پژوهشهای علمی دانشگاه تربیت مدرس مصوّب ۱۳۸۴/۴/۲۵ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که به استحضار میرساند ماده یک مصوبه دستور العمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهشهای علمی دانشگاه تربیت مدرس مورخ ۱۳۸۴/۴/۲۵ با ماده ۴ قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۸۴/۱۰/۱۱ که اشعار می دارد: «حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نیست و غیر قابل انتقال است» مغایرت داشته و این امر منجر به تضییع حقوق موکل و سایر دانشجویان گردیده است. بنا بر مراتب فوق و با توجه به ادله و مدارک ابرازی، رسیدگی و صدور رأی مبنی بر ابطال مصوبه مورد شکایت از تاریخ تصویب مورد استدعا است.”

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

آیین نامه حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهشهای علمی دانشگاه مصوب ۱۳۸۴/۴/۲۵

مقدمه با عنایت به سیاستهای پژوهشی و فناوری دانشگاه در راستای تحقق عدالت و کرامت انسان ها که لازمه شکوفایی علمی و فنی است و رعایت حقوق مادی و معنوی دانشگاه و پژوهشگران لازم است اعضای هیأت علمی دانشجویان دانش آموختگان و دیگر همکاران طرح در مورد نتایج پژوهش های علمی که تحت عناوین پایان نامه رساله و طرحهای تحقیقاتی با هماهنگی دانشگاه انجام شده است موارد زیر را رعایت نمایند

ماده ۱- حق نشر و تکثیر پایان نامه رساله و درآمدهای حاصل از آنها متعلق به دانشگاه میباشد ولی حقوق معنوی پدیدآورندگان محفوظ خواهد بود.

ماده ۵- این آیین نامه در ۵ ماده و یک تبصره در تاریخ ۱۳۸۷/۴/۱ در شورای پژوهشی و در تاریخ ۱۳۸۷/۴/۲۳ در هیأت رییسه دانشگاه به تأیید رسید و در جلسه مورخ ۱۳۸۷/۷/۱۵ شورای دانشگاه به تصویب رسیده و از تاریخ تصویب در شورای دانشگاه لازم الاجرا است.

– معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت مدرس در پاسخ به شکایت مذکور دانشگاه تربیت مدرس به موجب لایحه که به شماره ۱۵۱۰۸۰۶ مورخ ۱۴۰۴/۴/۱۸ ثبت دفتر اندیکاتور هیأت عمومی شده توضیحاتی داده که خلاصه آن به شرح زیر است:

ماده ۶ قانون حمایت از مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوّب ۱۴۰۴/۴/۱۷  {۱۳۴۸/۱۰/۱۱} مقرر داشته است: «اثری که با همکاری دو یا چند پدیدآورنده به وجود آمده باشد و کار یکایک آنان جدا و متمایز نباشد اثر مشترک نامیده میشود و حقوق ناشی از آن حق مشاع پدیدآورندگان است». حال با عنایت به ماده مذکور و از آنجایی که نتایج پژوهشهای علمی دانشگاه با راهنمایی و همراهی اعضای هیأت علمی دانشگاه و استفاده از فضا و خدمات آزمایشگاهی و عرصه های پژوهشی دانشگاه حاصل شده است دانشگاه نیز به عنوان پدیده آورنده اثر تلقی شده و دارای حق مالکیت می باشد. لذا دانشگاه با توجه به حق مشاع خود در آثار و با توجه به قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸ و منطبق بر مواد قانون مذکور، اقدام به تصویب ماده یک مصوبه دستور العمل «حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهشهای علمی که تحت عناوین پایان نامه رساله طرحهای تحقیقاتی که با هماهنگی دانشگاه انجام شده است»، نموده است.

نظر به مراتب فوق ماده یک مصوبه مذکور وفق مقررات و در چهارچوب اختیارات دانشگاه تصویب شده و هیچ گونه مغایرتی با ماده ۴ قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان ندارد. لذا ماده یک دستور العمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهشهای علمی که تحت عناوین پایان نامه رساله طرحهای تحقیقاتی که با هماهنگی دانشگاه انجام شده است مطابق قانون بوده و تقاضای ابطال آن مبنای قانونی ندارد.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۳/۵ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرحزیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأى هیأت عمومی

نظر به اینکه وظایف و اختیارات هیأت رئیسه دانشگاهها در بند (ج) ماده ۱۰ آیین نامه جامع مدیریت دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی مصوّب جلسه ۶۸۴ مورخ ۱۳۸۹/۱۲/۱۰ شورای عالی انقلاب فرهنگی در دوازده مورد احصاء شده و در هیچ یک از این موارد اختیاری دائر بر وضع مقرره راجع به حقوق مالکیت مادی و معنوی نتایج پژوهشهای علمی دانشگاه ملاحظه نمیشود، بنابراین تصویب دستور العمل حق مالکیت مادی و معنوی در مورد نتایج پژوهشهای علمی دانشگاه تربیت مدرس مصوب ۱۳۸۴/۴/۲۵ خارج از حدود اختیار هیأت رییسه دانشگاه یادشده بوده و ماده یک دستورالعمل مذکور که مورد شکایت قرار گرفته مستند به بند یک ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

احمدرضا عابدی

رییس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری