رای مهم دادگاه عالی انتظامی قضات: آثار تبعی محکومیت کیفری امری دائمی نیست که تا آخر عمر بر شخص تحمیل و وی را از حقوق اجتماعی محروم نماید

رأی دادگاه

در خصوص اعتراض آقای… نسبت به تصمیم مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۲۵ هیأت مدیره کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان غربی مبنی بر مخالفت با صدور پروانه کارآموزی وکالت برای متقاضی نامبرده با این استدلال که اعضای کمیسیون ماده ۴۸ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلا به جهت اینکه که مشارالیه دارای سابقه محکومیت کیفری بوده حائز شرایط بندهای الف و ب ماده ۲ قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری تشخیص نداده و توجه به پاسخ واصله استعلام از وزارت اطلاعات اداره کل اطلاعات استان آذربایجان غربی که به صدور آراء قطعی کیفری در مورد متقاضی نامبرده اشاره نموده است. با توجه به محتویات پرونده ملاحظه مفاد نامه شماره ۶۱۰/م مورخ ۱۴۰۴/۵/۴ دفتر تحقیق و بررسی کانون وکلای دادگستری آذربایجان غربی خطاب به ریاست کانون مذکور که بیان داشته: “از اداره کل اطلاعات استان آذربایجان غربی استعلام شد پاسخ واصله به شرح نامه شماره ۲۶۶/۵۰۶۶۱۱ تاریخ ۱۴۰۴/۴/۳۰ برابر بررسی های بعمل آمده نامبرده دارای سابقه محکومیت قضایی در محاکم قضایی بوده لذا نظر آن مرجع در اتخاذ تصمییم لحاظ گردد”،

همچنین ملاحظه مفاد نامه شماره ۶۱۱ ۱۴۵/۸۴۳۲۶/م/۱۱۰ مورخ ۱۴۰۴/۶/۱۵ حفاظت و اطلاعات دادگستری کل استان آذربایجان غربی که صرفاً به نوع و میزان محکومیتهای مقرر در دادنامه شماره ۱۳۹۷ – ۹۷۰۹ مورخ ۱۳۹۷/۹/۱۷ صادره از شعبه ۱۳ دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی اشاره کرده است، ایضاً ملاحظه مفاد نظر و استدلال اعضای کمیسیون ماده ۴۸ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلا که صرفاً متکی بر محکومیت کیفری آقای … در دادنامه فوق الذکر بوده و همچین ملاحظه نظر و استدلال اعضای هیأت مدیره کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان غربی که فقط بازتاب نظر و استدلال اعضای کمیسیون ماده ۴۸ مزبور میباشد و با عنایت به دفاعیات و عرضحال مکتوب آقای … به شرح اوراق پرونده مبنی بر اینکه محکومیت وی بخاطر ارسال دو پیامک در حریم خصوصی و یک مطلب که پانزده سال قبل و در اوج جهالت جوانی در فضای مجازی منتشر نموده بوده و کیفر آن را به مدت ۱۵ ماه حبس متحمل شده و در سال ۱۳۹۸ مشمول عفو رهبری قرار گرفته است و تاکنون فاقد سابقه مؤثر کیفری و هر گونه منع قانونی میباشد و مضافاً از سال ۱۳۹۸ به بعد رفتار و عملکرد اخلاقی و اجتماعی مشارالیه در راستای پشتیبانی از نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است. بنا به مراتب فوق الذکر، نظر به اینکه مبنا و استدلال تصمیم هیأت مدیره کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان غربی مبنی بر مخالفت با صدور پروانه کارآموزی وکالت برای متقاضی نامبرده – که بیان نظر و استدلال کمیسیون ماده ۴۸ مزبور بوده – صرفاً استناد به محکومیت کیفری ایشان (آقاء ) در دادنامه شماره ۱۳۹۷ ۹۷۰۹ مورخ ۱۳۹۷/۹/۱۷ صادره از شعبه ۱۳ دادگاه تجدید نصر استان آذربایجان غربی میباشد در صورتی که کانون موظف بوده وضعیت اخلاقی و اجتماعی فعلی متقاضی را بررسی نماید نه اینکه محکومیت کیفری سابق که به علت گذشت زمان آثار تبعی آن زایل گردیده است مبنای احراز وضعیت اخلاقی و اجتماعی وی قرار دهد.وکلاپرس

توجهاً به این موضوع که آثار تبعی محکومیت کیفری امری دائمی نیست که تا آخر عمر بر شخص تحمیل و وی را از حقوق اجتماعی محروم نماید بلکه محرومیت از حقوق اجتماعی که پیامد های تبعی محکومیت کیفری است به موجب قانون تعیین و در دوره ای محدود بر شخص محکوم تحمیل میگردد و قانونگذار به منظور بازگشت تدریجی محکوم به زندگی عادی اجتماعی و جلوگیری از استمرار آثار منفی محکومیت سازوکارهایی را برای زائل شدن آثار این محرومیت ها پیش بینی کرده است. پس از اجرای حکم و سپری شدن مدت مشخصی از زمان محکوم علیه مجدداً از حقوق اجتماعی خود برخوردار میشود استمرار بیش از حد یا دائمی بودن محرومیتها می تواند با حقوق اساسی فرد تعارض پیدا کند از این رو پیش بینی سازوکارهایی برای زائل شدن آثار محرومیت های اجتماعی نه تنها یک تدبیر کیفری بلکه ضرورتی برای صیانت از حقوق اساسی افراد است.

تفسیر موسع از آثار محکومیتهای کیفری و تحمیل محرومیتهای فراتر از حدود قانونی، نوعی بلاتکلیفی حقوقی برای فرد ایجاد میکند و انگیزه بازگشت به زندگی سالم اجتماعی فرد را کاهش می دهد. از طرف دیگر زائل شدن آثار محکومیت مشوقی برای رعایت قانون در آینده و زمینه ساز ادغام مجدد فرد در جامعه است. در خصوص متقاضی نامبرده به غیر از محکومیت سابق که آثار آن زایل شده است هیچ دلیل قانونی و منطقی وجود ندارد که وی را از حق مکتسبه اساسی اش محروم نماید. از این رو دادگاه اعتراض متقاضی موصوف را وارد تشخیص داده و با استناد به بند ۱۴ اصل سوم، اصول ۲۰ و ۲۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مواد ۲۵ و ۲۶ بند ح و تبصره (۲) قانون مجازات اسلامی و ماده ۵۱ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلا، ضمن نقض تصمیم مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۲۵ هیأت مدیره کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان غربی، کانون مذکور را مکلف به صدور پروانه کارآموزی وکالت برای متقاضی نامبرده آقای می نماید. رأی صادره قطعی است و اجرای آن به عهده ریاست کانون می باشد.

شعبه اول دادگاه عالی انتظامی قضات

دکتر کریم محمدی مستشار
محمد احمدی  عضو معاون
حسن درویشیان عضو معاون