آیین نامه نحوه تاسیس، فعالیت، اداره و نظارت بر شرکت های هواپیمایی

• شماره: ۳۴۸۰۸/ ت ۶۴۴۸۷ ه
• تاریخ: ۱۴۰۵/۴/۱۰

هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۵/۳/۲۴ به پیشنهاد سازمان هوایی کشور و تأیید شورای عالی هوایی کشوری و به استناد جزء (۱) بند (ج) ماده (۵۷) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب۱۴۰۳، آیین‌نامه نحوه تأسیس فعالیت اداره و نظارت بر شرکت‌های هوایی را به شرح زیر تصویب کرد:

آیین‌نامه نحوه تأسیس فعالیت اداره و نظارت بر شرکت‌های هوایی
(موضوع جزء (۱) بند (ج) ماده (۵۷) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران)

بخش اول – کلیات و الزامات اصلی

ماده ۱- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروط مربوط به کار می‌روند:

۱- سازمان: سازمان هوایی کشور

۲- وسیله پرنده: وسیله‌ای که بتواند در نتیجه عکس‌العمل هوا به‌جز عکس‌العمل هوا در برابر سطح زمین، خود را درهوا نگه دارد.

۳- خدمت هوایی (Air service): پرواز یا مجموعه‌ای از پروازها که به منظور حمل مسافر، بار و یا پست در مقابلدریافت کرایه و یا اجرای انجام می‌گیرد.

۴- حمل و نقل هوایی تجاری (Commercial air transport): پرواز یا مجموعه‌ای از پروازها که به منظور حمل مسافر، بار و یا پست در مقابل دریافت کرایه و یا اجرای انجام می‌گیرد.

۵- پروانه بهره‌برداری هوایی (Operating License): پرواز یا مجموعه‌ای از پروازها که به منظور حمل مسافر، بار و یا پست در مقابل دریافت کرایه و یا اجرای انجام می‌گیرد.

۶- گواهینامه بهره‌برداری هوایی (Air Operator Certificate): گواهینامه‌ای که به بهره‌برداری هواییحمل و نقل هوایی تجاری را انجام می‌دهد. این گواهینامه تأیید می‌کند که دارند آن توانستند حرفه‌ای را سازمان‌آماده کنند.

۷- شرکت هواپیمایی: مؤسسه دارای پروانه بهره‌برداری هوایی

۸- طرح تجاری: شرح مفصلی از فعالیت‌های بازرگانی مورد نظر شرکت برای دوره‌ی مربوط به‌ویژه در ارتباط با توسعه‌ی مورد انتظار بازار و سرمایه‌گذاری‌هایی که باید انجام شود، از جمله آثار مالی و اقتصادی این فعالیت‌ها.

۹- پرواز محلی: پروازی که شامل حمل مسافر، پست و یا بار بین فرودگاه‌ها یا سایر نقاط فرود مجاز مختلف نمی‌باشد.

۱۰- لغو پرواز: انجام نشدن پروازی که قبلاً برنامه‌ریزی شده و برای آن حداقل یک صندلی رزرو شده است.

۱۱- ممانعت از سوار شدن: امتناع از حمل مسافران در یک پرواز است، با وجود اینکه آن‌ها خود را برای سوار شدن به موقع حاضر کرده‌اند، مگر در مواردی که دالیل موجهی برای ممانعت از سوار شدن وجود داشته باشد، مانند دالیل مرتبط با سلامت، ایمنی یا امنیت، یا مدارک ناکافی سفر.

۱۲- کاهش درجه خدمات: انتقال مسافر به رده پایین‌تری از کلاس پروازی نسبت به کلاس‌ی که برای آن بلیت خریداری شده است.

۱۳- شرایط فوق‌العاده: شرایطی که رویدادی مطابق شیوه‌نامه سازمان، خارج از مهار (کنترل) شرکت هواپیمایی رخ دهد و اجرای پرواز طبق برنامه را غیرممکن کند، از جمله شرایط زیر:

الف- بی‌ثباتی سیاسی (از قبیل شورش و جنگ).

ب- شرایط جوی که انجام پرواز را غیرممکن می‌کند (از قبیل طوفان، تگرگ، رعد و برق شدید، سیل و خاکستر).ب- نواقص غیرمنتظره ایمنی پرواز (از قبیل تهدید بمب‌گذاری در فرودگاه).

ت- اعصاب کارکنان فرودگاه یا امنیت. اعصاب شرکت هواپیمایی مشمول این عنوان نمی‌باشد.

ث- تصمیمات مدیریت (ترافیک) هوایی که باعث تأخیر طولانی یا لغو پرواز می‌شود.

ج- آسیب به وسیله پرنده ناشی از برخورد با پرندگان.

چ- آسیب به وسیله پرنده ناشی از اجسام خارجی روی باند.

ح- خطرات ایمنی (از قبیل مسافران پرخاشگر یا شدیداً مست که دستورالعمل‌های ایمنی را نادیده می‌گیرند).

۱۴- خدمت هوایی برنامه‌ریزی شده (schedual air service): مجموعه‌ای از پروازها که تمامی ویژگی‌های زیر را دارا باشد:

الف- در هر پرواز، صندلی‌ها و یا ظرفیت حمل بار و یا پست برای خرید انفرادی توسط عموم (چه به‌طور مستقیم از شرکت هواپیمایی یا از طریق نمایندگان مجاز آن) در دسترس باشد.

ب- پروازها به‌گونه‌ای انجام گیرد که شدید‌تر (ترافیک) هوایی بین دو یا چند فرودگاه را پوشش دهد. اعم از اینکه بر اساس جدول پروازی منتشر شده باشد یا پروازها چنان منظم یا پرتکرار باشند که یک سلسله مراتب نظام‌مند و قابل تشخیص از آن برداشت شود.

۱۵- خدمت هوایی چارت: پرواز غیرخدمت هوایی برنامه‌ریزی شده که به سفارش یک شخص حقیقی یا حقوقی برای تاریخ، مسیر و ظرفیت مشخص انجام می‌شود و بلیت آن در اختیار عموم قرار نمی‌گیرد.

۱۶- نرخ بلیت مسافری: قیمت‌هایی که در ایران بر حسب ریال و در خارج از ایران بر حسب ارز محلی تعیین می‌شوند و باید بابت حمل مسافر در پروازهای هوایی به همراه شرایطی که این قیمت‌ها تحت آن اعمال می‌گردند، از جمله حمل‌الزحمه و شرایطی که برای بنگاه‌های (آژانس‌ها و سایر خدمات جانبی ارایه می‌شود به شرکت‌های هواپیمایی یا نمایندگان آنها یا دیگر فروشندگان بلیت پرداخت گردد.

۱۷- نرخ حمل بار هوایی: قیمت‌هایی که در ایران بر حسب ریال و در خارج از ایران بر حسب ارز محلی تعیین می‌شوند و بابت حمل بار به همراه شرایطی که این قیمت‌ها تحت آن اعمال می‌گردند، از جمله حمل‌الزحمه و شرایطی که برای بنگاه‌های (آژانس‌ها و سایر خدمات جانبی باید به شرکت‌های هواپیمایی یا نمایندگان آنها یا دیگر فروشندگان بلیت پرداخت گردد.

۱۸- نماد مشترک (code sharing): توافق که به موجب آن یک شرکت، شماره‌کد (شناسایی خود را بر روی پروازی که توسط شرکت دیگری انجام می‌شود، قرار می‌دهد و برای آن پرواز بلیت صادر و به فروش می‌

۱۹- قرارداد اجاره خشک (dry lease agreement): قراردادی که بر اساس آن، وسیله پرنده در حمل و نقل هوایی تجاری تحت گواهینامه بهره‌برداری هوایی مستاجر و در سایر موارد، تحت مسئولیت مستاجر بهره‌برداری می‌شود.۱۸- نماد مشترک (code sharing): توافق که به موجب آن یک شرکت، شماره (کد) شناسایی خود را بر روی پروازی که توسط شرکت دیگری انجام می‌شود، قرار می‌دهد و برای آن پرواز بلیت صادر و به فروش می‌رساند.

۲۰- قرارداد اجاره تر (wet lease agreement): قراردادی که در مورد حمل و نقل هوایی تجاری، بین شرکت‌های هواپیمایی منعقد می‌شود و بر اساس آن، وسیله پرنده تحت گواهینامه بهره‌برداری می‌شود. این قرارداد بهره‌برداری می‌شود و در سایر موارد، بین بهره‌برداری منعقد شده و وسیله پرنده تحت مسئولیت موجود بهره‌برداری می‌شود.

۲۱- رتبه‌بندی عملکردی: سازوکار شاخصه‌گذاری عملکرد شرکت‌ها و محاسبه امتیاز هر شرکت بر اساس شاخصه‌های مذکور که در چارچوب ضوابط این آیین‌نامه انجام می‌شود.

۲۲- شیوه‌نامه رتبه‌بندی شرکت‌های هواپیمایی: دستورالعمل‌هایی که بر اساس شاخص‌های عملکردی در چارچوب ضوابط این آیین‌نامه، سازوکار رتبه‌بندی عملکردی شرکت‌ها را مشخص نموده و توسط سازمان تدوین و پس از اخذ تأیید شورای عالی هواپیمایی کشوری ابلاغ می‌گردد.

۲۳- سامانه نظارت بر بازار هوایی: سامانه جامع نظارت بر بازار حمل و نقل هوایی کشور که مطابق با ضوابط این آیین‌نامه از سوی سازمان راه‌اندازی شده و جهت نظارت بر عملکرد کلیه ذی‌نفعان بازار هوایی از جمله شرکت‌ها و سنجش و اعلام رتبه‌بندی عملکردی آن‌ها استفاده می‌شود.

۲۴- مشخص حقیقی و حقوقی برای تصدی حمل و نقل هوایی تجاری باید دارای پروانه بهره‌برداری هوایی از سازمان باشد.