وکلاپرس- عطاالله ابوالحسن‌زاده متولد سال ۱۳۷۹ دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد حقوق خصوصی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه موفق به کسب رتبه اول اختبار سال ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری آذربایجان غربی شده است.
در همین راستا با او گفت و گویی پیرامون آزمون اختبار و منابع مطالعاتی و شویه برنامه‌ریزی او در این آزمون داشته‌ایم که مشروح آن به شرح زیر است:
۱. لطفاً خودتان را معرفی کنید؛ شامل سوابق فردی، تحصیلی و شغلی و اینکه پیش از ورود به حرفه وکالت چه می‌کردید و نحوه تأمین معاش شما در آن دوره چگونه بود؟
عطاالله ابوالحسن‌زاده، متولد سال ۱۳۷۹ هستم و دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد حقوق خصوصی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه. در اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۱، در نخستین آزمون وکالتی که شرکت کردم، به عنوان جوان‌ترین شرکت‌کننده موفق به قبولی در آزمون وکالت شدم. پیش از ورود به حرفه وکالت، به عنوان نجات‌غریق و مربی شنا فعالیت می‌کردم و در آن دوره، منبع اصلی درآمدم از همین مسیر تأمین می‌شد و سه مقام استانی در رشته شنا دارم.
۲. چه شد که حرفه وکالت را انتخاب کردید؟ وکیل شدن برای شما بیشتر یک رؤیا بود یا یک انتخاب؟
از دوران کودکی، زمانی که از من می‌پرسیدند در آینده دوست داری چه شغلی داشته باشی، پاسخ همیشگی‌ام این بود که می‌خواهم وکیل شوم. بنابراین، وکالت برای من صرفاً یک انتخاب شغلی نبود؛ از همان سال‌های کودکی، رؤیایی بود که به‌تدریج به یک هدف و در نهایت به یک انتخاب آگاهانه تبدیل شد.
۳. درباره نحوه قبولی در آزمون ورودی وکالت و رتبه خودتان توضیح بدهید. این چندمین بار بود که در آزمون وکالت شرکت می‌کردید و برنامه‌ریزی شما برای مطالعه چگونه بود؟
در سال ۱۴۰۱، در نخستین آزمون وکالتی که شرکت کردم، در آزمون مرکز وکلا موفق به کسب قبولی شدم. شیوه مطالعه‌ام کاملاً متناسب با ویژگی‌های شخصیتی و توانایی‌های خودم طراحی شده بود. تلاش می‌کردم از تجربه افرادی که به‌تازگی این مسیر را با موفقیت طی کرده بودند استفاده کنم و نکات مطالعاتی آنان را با شناختی که از خودم داشتم تطبیق دهم. معتقدم هیچ برنامه مطالعاتی واحدی برای همه افراد وجود ندارد و برنامه موفق، برنامه‌ای است که با شرایط، توانایی‌ها و شخصیت فرد هماهنگ باشد.
۴. در مسیر ورود به حرفه وکالت، سخت‌ترین مرحله برای شما چه بود؟ آیا در مقطعی احساس کردید ممکن است موفق نشوید؟
من با توکل به خداوند متعال و با توسل و مدد خواستن از حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) وارد این مسیر شدم. شاید یکی از مهم‌ترین دشواری‌هایی که در حرفه وکالت احساس می‌کنم، سنگینی مسئولیتی است که در قبال موکل بر عهده وکیل قرار می‌گیرد. وقتی فردی بخشی از مهم‌ترین مسائل زندگی، حقوق و سرنوشت خود را به شما می‌سپارد، طبیعی است که باید تمام توان و دانش خود را برای احقاق حق او به کار بگیرید. به نظر من، همین مسئولیت سنگین در عین حال یکی از ارزشمندترین ابعاد حرفه وکالت است.
۵. دوره کارآموزی خودتان را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا آموزش‌ها و حضور در مراجع قضایی را رضایت‌بخش و مؤثر می‌دانید؟
دوران کارآموزی را یکی از مهم‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین مراحل شکل‌گیری شخصیت حرفه‌ای یک وکیل می‌دانم. در این دوره باید تا حد امکان از تجربه و دانش وکلای باسابقه استفاده کرد و حضور در محاکم، به‌ویژه جلسات رسیدگی مهم و سنگین، را جدی گرفت. با توجه به تدابیر و برنامه‌هایی که از سوی کانون وکلا و دادگستری استان اتخاذ شده بود، این فرصت را داشتم که از دوره کارآموزی استفاده مطلوبی داشته باشم و تا حد امکان با فضای واقعی حرفه وکالت و فرآیند رسیدگی‌های قضایی آشنا شوم.
۶. آیا در دوران کارآموزی تجربه‌ای در دادگاه، دادسرا یا در کنار یک وکیل داشتید که نگاهتان را به حرفه وکالت تغییر داده باشد؟
در دوران کارآموزی، نحوه صحیح وکالت، شیوه گفت‌وگو و تعامل با موکل، رعایت ادب و متانت در جلسات رسیدگی و همچنین حفظ شأن و جایگاه خود و همکارانم را از استاد والامقامم، جناب آقای احد غلامی‌رضایی، آموختم. می‌توانم با اطمینان بگویم که بخش قابل توجهی از شاکله ذهنی و نگاه حرفه‌ای من به وکالت، تحت‌تأثیر آموزه‌ها و شخصیت ایشان شکل گرفته است و این موضوع را یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های دوران کارآموزی خود می‌دانم.
۷. پیشنهاد شما برای ارتقای کیفیت دوره کارآموزی چیست؟ اگر اختیار داشتید یک بخش از دوره کارآموزی را تغییر دهید، چه چیزی را تغییر می‌دادید؟
به نظر من، هرچه کارآموز وکالت بیشتر در فرآیند واقعی پرونده‌ها حضور داشته باشد، بهتر می‌تواند این حرفه را لمس و تجربه کند. اگر اختیار ایجاد تغییری در دوره کارآموزی را داشتم، پیشنهاد می‌کردم حداقل ماهانه، وکیل سرپرست هر کارآموز در یکی از پرونده‌های شخصی کارآموز همراه او اعلام وکالت کند و در جریان مراحل مختلف پرونده نیز کارآموز را همراه خود قرار دهد. این شیوه می‌تواند فرصت ارزشمندی برای کارآموز ایجاد کند تا نحوه دفاع، مدیریت جلسه و مواجهه با مسائل عملی پرونده را در کنار یک وکیل باتجربه به‌صورت واقعی تجربه کند.
۸. منابع مورد مطالعه شما برای آزمون اختبار چه بود و چه مدت زمانی را به مطالعه اختصاص دادید؟
منابع اصلی مطالعه من، متن صریح قوانین و مقررات بود. در کنار آن، با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از پرسش‌ها و ارزیابی‌های اساتید محترم مبتنی بر رویه قضایی و مسائل عملی بود، تلاش می‌کردم از منابعی که نکات مهم، کاربردی و به‌روز مربوط به رویه قضایی محاکم را مطرح می‌کنند نیز استفاده کنم. به اعتقاد من، برای موفقیت در اختبار صرفاً دانستن متن قانون کافی نیست و آشنایی با نحوه تفسیر و اجرای آن در رویه قضایی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
۹. برنامه مطالعاتی شما در دوران آمادگی برای اختبار چگونه بود؟ مطالعه‌تان بیشتر برنامه‌محور بود یا با توجه به شرایط و میزان آمادگی روزانه پیش می‌رفتید؟
برنامه مطالعاتی من ترکیبی از برنامه‌ریزی و انعطاف‌پذیری بود. مطالعه را با توجه به نقاط قوت و ضعف خودم تنظیم می‌کردم. در دروسی که احساس می‌کردم تسلط بیشتری دارم، بیشتر به دنبال مطالعه نکات جدید و به‌روز و بررسی رویه قضایی بودم؛ اما در دروسی که احتمال ضعف بیشتری در آنها احساس می‌کردم، مطالعه را با برنامه‌ریزی دقیق‌تر و زمان‌بندی مشخص دنبال می‌کردم.
۱۰. در روزهای آمادگی برای اختبار، بیشتر با استرس مواجه بودید یا اعتمادبه‌نفس؟ چه چیزی بیشتر از همه به شما برای مدیریت استرس کمک می‌کرد؟
با توجه به اینکه حرفه وکالت تا حد زیادی به اعتمادبه‌نفس، قدرت تصمیم‌گیری و توانایی مدیریت شرایط مختلف نیاز دارد، تلاش کرده‌ام این ویژگی را در خودم تقویت کنم. در دوران اختبار نیز با اعتمادبه‌نفس در جلسات حاضر شدم و اجازه ندادم استرس بر عملکردم غلبه کند.
در نهایت، اول و آخر مسیر برای من توکل به خداوند بود و با همین نگاه وارد آزمون شدم و به نتیجه مطلوب امیدوار بودم.
۱۱. سخت‌ترین درس یا مبحث برای شما در آزمون اختبار چه بود؟ آیا نتیجه‌ای که در آن درس گرفتید مطابق انتظارتان بود؟
به لطف حضور و تدریس اساتید توانمند در دوران کارآموزی، اگر درسی هم برای من دشواری بیشتری داشت، بخش قابل توجهی از آن در همان دوره برطرف شده بود. با این حال، در میان دروس اختبار، درس ثبت برای من چالش بیشتری داشت، اما خوشبختانه در این درس نیز توانستم به نتیجه مطلوبی دست پیدا کنم.
۱۲. اگر بخواهید فقط یک اشتباه خودتان در مسیر آمادگی برای اختبار را بیان کنید، چه خواهد بود؟
اگر بخواهم یک اشتباه خودم را بیان کنم، این است که مطالعه برای اختبار را باید خیلی زودتر آغاز می‌کردم. متأسفانه شروع مطالعه را به تعویق انداختم و در هفته‌های پایانی مجبور شدم با فشار بسیار زیادی مطالعه کنم. از طرف دیگر، هم‌زمانی مطالعه برای اختبار با رسیدگی به پرونده‌های وکالتی نیز مدیریت شرایط را دشوارتر می‌کرد. تجربه‌ای که از این موضوع به دست آوردم این بود که برای آزمونی مانند اختبار، استمرار و شروع به‌موقع مطالعه بسیار مهم‌تر از مطالعه فشرده در روزهای پایانی است.
۱۳. اگر امروز به روز اول مطالعه برای اختبار برگردید، چه چیزی را متفاوت انجام می‌دهید؟
اگر به روزهای ابتدایی مطالعه برای اختبار برگردم، تلاش می‌کنم از حدود یک ماه مانده به آزمون، پرونده جدیدی را قبول نکنم؛ یا اگر ناچار به پذیرش پرونده‌ای باشم، پرونده‌ای را انتخاب کنم که بدانم در آن بازه زمانی، بخش قابل توجهی از ذهن و زمانم را درگیر نخواهد کرد. به نظرم در ماه پایانی، مدیریت ذهن و زمان به اندازه مطالعه اهمیت دارد.
۱۴. نظر و پیشنهاد شما درباره شکل برگزاری آزمون اختبار چیست؟ شیوه فعلی برگزاری آزمون اختبار را مطلوب می‌دانید؟ چه تغییراتی را پیشنهاد می‌کنید؟
به نظر من، ترکیب آزمون کتبی و شفاهی، در مجموع شیوه مناسبی برای ارزیابی کارآموز است. نقطه قوت مهم آزمون شفاهی این است که فرصت گفت‌وگو و تبادل نظر مستقیم با اساتید فراهم می‌شود و کارآموز می‌تواند علاوه بر پاسخ‌گویی، از دانش و تجربه اساتید نیز بهره ببرد. شخصاً معتقدم ارزیابی شفاهی می‌تواند سهم و تأثیر بیشتری در نتیجه نهایی داشته باشد؛ چراکه در یک گفت‌وگوی علمی، استاد فرصت بیشتری برای سنجش قدرت تحلیل، استدلال، بیان حقوقی و میزان تسلط واقعی کارآموز پیدا می‌کند.
۱۵. به کارآموزان وکالت که خودشان را برای آزمون اختبار آماده می‌کنند، چه توصیه‌ای دارید؟
به کارآموزانی که خود را برای اختبار آماده می‌کنند، سه توصیه اصلی دارم: نخست، مطالعه و شناخت رویه قضایی را جدی بگیرند؛ دوم، تا حد امکان در جلسات دادگاه حضور داشته باشند و با نحوه واقعی رسیدگی آشنا شوند؛ و سوم، پرونده‌خوانی و پرونده‌نویسی را جدی بگیرند. به اعتقاد من، وکالت صرفاً با مطالعه کتاب‌ها آموخته نمی‌شود و بخش مهمی از مهارت وکیل در مواجهه با پرونده واقعی و فضای واقعی دادگاه شکل می‌گیرد.
۱۶. به نظر شما یک تصور اشتباه رایج درباره قبولی در اختبار چیست؟
یکی از تصورات اشتباه این است که برخی کارآموزان تصور می‌کنند چون در آزمون ورودی وکالت پذیرفته شده‌اند و اطلاعات حقوقی مناسبی دارند، برای اختبار دیگر نیاز چندانی به مطالعه ندارند. در حالی که اختبار صرفاً سنجش محفوظات حقوقی نیست؛ بلکه میزان تسلط عملی، قدرت تحلیل، آشنایی با قوانین و رویه قضایی و توانایی استفاده از دانش حقوقی در موقعیت‌های واقعی را نیز مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
۱۷. آیا تا به حال در مسیر ورود به حرفه وکالت از انتخاب خود پشیمان شده‌اید؟ اگر بله، چه زمانی و چرا؟
خیر، هیچ‌گاه از انتخاب حرفه وکالت پشیمان نشده‌ام و از انتخاب‌هایی که در این مسیر داشته‌ام رضایت دارم. حتی انتخاب‌هایی که بعدها متوجه شدم بهترین انتخاب ممکن نبوده‌اند نیز برای من ارزشمند بوده‌اند؛ چراکه هر تجربه، چه موفقیت‌آمیز و چه همراه با اشتباه، در نهایت باعث افزایش تجربه و شناخت بیشتر من از این حرفه شده است.
۱۸. پشت این رتبه و موفقیت، چه چیزهایی دیده نمی‌شود؟ از فشارهای روحی، خستگی، مشکلات شخصی، شکست‌های قبلی یا دشواری‌هایی که معمولاً در یک کارنامه دیده نمی‌شوند، برایمان بگویید.
پشت هر موفقیت حرفه‌ای، بخش‌هایی وجود دارد که معمولاً در یک کارنامه یا رتبه دیده نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین آنها فشار ذهنی ناشی از مسئولیتی است که وکیل در قبال پرونده‌ها و موکلان بر عهده دارد. وکیل باید هم‌زمان مسائل مختلف پرونده‌های متعدد را مدیریت کند، با مسائل شخصی و خانوادگی خود نیز مواجه باشد و در عین حال در برابر موکل و دادگاه، همواره آماده، متمرکز و جدی باقی بماند. به نظر من، اینها بخشی از دشواری‌های این مسیر است؛ اما در عین حال، همین سختی‌هاست که این حرفه را برای من جذاب و ارزشمند می‌کند. کسی که وارد این حرفه می‌شود باید آمادگی پذیرش مسئولیت و مدیریت شرایط دشوار را در خود ایجاد کند.
۱۹. آینده حرفه وکالت را چطور ارزیابی می‌کنید؟ با توجه به شرایط فعلی بازار وکالت، چه چشم‌اندازی برای این حرفه متصور هستید؟
آینده حرفه وکالت را بیش از هر چیز وابسته به ویژگی‌های خود فرد می‌دانم. به نظر من، در این حرفه سه عامل اهمیت ویژه‌ای دارد: نخست، صبر و استمرار؛ دوم، علاقه و انگیزه واقعی نسبت به حرفه وکالت؛ و سوم، شناخت استعداد و تناسب شخصیتی فرد با این حرفه. اگر کسی این سه ویژگی را در خود داشته باشد و در مسیر نیز به‌طور مستمر دانش و مهارت خود را افزایش دهد، معتقدم با گذشت زمان می‌تواند جایگاه حرفه‌ای مناسبی به دست آورد و از مسیری که انتخاب کرده است رضایت داشته باشد.
۲۰. برای کسب جایگاه مناسب حرفه‌ای به عنوان وکیل پایه یک چه برنامه‌هایی دارید؟ آیا حوزه تخصصی مشخصی را برای فعالیت آینده خود در نظر گرفته‌اید؟
یکی از اهداف حرفه‌ای من در آینده، تأسیس و توسعه یک مؤسسه حقوقی حرفه‌ای است. در کنار آن، علاقه زیادی به حوزه حقوق بین‌الملل دارم و قصد دارم این حوزه را به‌صورت تخصصی‌تر دنبال کنم.
همچنین علاقه‌مندم در آینده امکان فعالیت حرفه‌ای در ارتباط با ایرانیان خارج از کشور را نیز فراهم کنم تا بتوانم در مسائل و مشکلات حقوقی آنان، در حدود تخصص و صلاحیت حرفه‌ای، نقش مؤثری داشته باشم.
چند سؤال کوتاه:
۲۱. یک کتاب که فکر می‌کنید هر کارآموز وکالت باید بخواند؟
اگر بخواهم یک منبع را انتخاب کنم، مجموعه آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور را پیشنهاد می‌کنم؛ چراکه آشنایی با آرای وحدت رویه، درک مناسبی از مهم‌ترین مسائل اختلافی و نحوه مواجهه نظام قضایی با آنها به کارآموز می‌دهد و برای فعالیت حرفه‌ای بسیار ارزشمند است.
۲۲. یک عادتی که فکر می‌کنید بیشترین تأثیر را در موفقیت شما داشت؟
اعتمادبه‌نفس و توکل همیشگی به خداوند را از مهم‌ترین عواملی می‌دانم که در مسیر موفقیت من تأثیر داشته‌اند.
۲۳. یک عادتی که ای‌کاش زودتر آن را کنار می‌گذاشتید؟
دیر بیدار شدن از خواب؛ عادتی که اگر زودتر کنار گذاشته بودم، قطعاً مدیریت زمان بهتری داشتم.
۲۴. بهترین توصیه‌ای که در دوران کارآموزی یا آمادگی برای اختبار شنیدید چه بود؟
یکی از بهترین توصیه‌هایی که شنیدم، تأکید بر تمرین و تقویت قدرت بیان و فن بیان بود. در حرفه وکالت، دانستن حقوق به تنهایی کافی نیست؛ وکیل باید بتواند دانسته‌های خود را دقیق، روشن، منطقی و متقاعدکننده بیان کند.
۲۵. اگر فقط یک ماه برای اختبار وقت داشته باشید، از کجا شروع می‌کنید؟
اگر فقط یک ماه برای اختبار فرصت داشته باشم، ابتدا سراغ متن صریح قوانین و مقررات می‌روم و پس از آن، مطالعه منابع مرتبط با رویه قضایی و آرای مهم را در اولویت قرار می‌دهم.
۲۶. سخت‌ترین درس اختبار از نظر شما چیست؟
برای من، درس ثبت دشوار ترین درس اختبار بود.
۲۷. شیرین‌ترین یا ماندگارترین خاطره شما از دوران کارآموزی چیست؟
یکی از شیرین‌ترین و ماندگارترین خاطرات من، زمانی بود که در یک پرونده چندین‌ساله و راکد، موفق به اخذ رأیی شدم که آن را منطبق با حق و عدالت می‌دانستم. احساس موفقیت در پرونده‌ای که سال‌ها بلاتکلیف مانده بود، برای من تجربه‌ای بسیار ارزشمند و ماندگار بود.
۲۸. اگر بتوانید به خودتان در روز اول کارآموزی یک جمله بگویید، چه می‌گویید؟
به خودم در روز اول کارآموزی می‌گفتم: از هیچ پرونده سنگین و پیچیده‌ای نترس؛ با دقت و مسئولیت‌پذیری وارد آن شو و از آن یاد بگیر.
۲۹. اگر بخواهید در یک جمله، مهم‌ترین رمز موفقیت خودتان در اختبار را بگویید، چه می‌گویید؟
اگر بخواهم مهم‌ترین رمز موفقیت خودم در اختبار را در یک جمله بیان کنم، می‌گویم: اعتمادبه‌نفس، توکل به خدا و استفاده جدی از رویه قضایی حاکم در محاکم، در کنار مطالعه دقیق و مستمر پرونده‌های واقعی دادگستری.
۳۰. اگر مطلب دیگری درباره مسیر تحصیل، کارآموزی، اختبار یا تجربه شخصی خود به نظرتان می‌رسد که فکر می‌کنید برای کارآموزان و وکلا مفید یا خواندنی است، بفرمایید.
به کارآموزان و وکلای جوان توصیه می‌کنم در هیچ مرحله‌ای امید خود را از دست ندهند و در عین حال، مهم‌ترین پرسشی که از خود می‌پرسند این باشد که آیا واقعاً برای حرفه وکالت ساخته شده‌اند و آیا به این حرفه علاقه و دلبستگی واقعی دارند یا صرفاً به انگیزه مادی و کسب درآمد وارد آن شده‌اند.
سخن آخر:
به نظر من، وکیل از بیرون، انسانی محکم، مسلط و مقتدر دیده می‌شود؛ اما کمتر کسی می‌داند پشت این ظاهر آرام و استوار، ممکن است انسانی ایستاده باشد که از مسیر دشواری عبور کرده و دردها و فشارهای بسیاری را به دوش کشیده است.
وکالت، در کنار شأن و جایگاه ارزشمندی که برای وکیل به همراه دارد، دشواری‌ها و فشارهای خاص خود را نیز دارد. یک وکیل باید خود را برای سناریوهای مختلف آماده کند و توان مواجهه با مسائل پیچیده، مسئولیت‌های سنگین و حتی فشارهای روحی، جسمی و ذهنی این حرفه را در خود ایجاد کند. اگر کسی علاقه واقعی به وکالت نداشته باشد و آمادگی پرداخت هزینه‌های این مسیر را نداشته باشد، ممکن است خیلی زود فرسوده و ناامید شود و در این رقابت حرفه‌ای کنار گذاشته شود.
اما اگر کسی با شناخت درست، علاقه واقعی، صبر، دانش و روحیه مسئولیت‌پذیری وارد این حرفه شود، همین دشواری‌ها می‌تواند به مهم‌ترین عامل رشد و پختگی او تبدیل شود. به اعتقاد من، وکالت فقط حرفه دفاع از دیگران نیست؛ حرفه‌ای است که پیش از هر چیز، انسان را به آزمون می‌کشد.
سایر مطالب:
مصاحبه با عطاالله ابوالحسن‌زاده رتبه اول اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری آذربایجان غربی
مصاحبه با نیوشا سیفی رتبه دوم آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری قزوین
مصاحبه با فاطمه قربانی رتبه اول آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری قزوین
مصاحبه با نگار علی‌چی رتبه سوم آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری یزد
مصاحبه با سینا فدائی رتبه اول آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری یزد
مصاحبه با یگانه علی‌ماندگاری رتبه دوم آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری یزد
مصاحبه با مریم عارفی رتبه سوم اختبار سال ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری فارس و کهگیلویه و بویر احمد
مصاحبه با علی‌اصغر غلامی رتبه دوم آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری فارس و کهگیلویه و بویر احمد
مصاحبه با محمدعلی فریدونی خانیمنی رتبه اول آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری فارس و کهگیلویه و بویراحمد
مصاحبه با فاطمه سادات فاضلی رتبه اول آزمون اختبار ۱۴۰۵ کانون وکلای دادگستری اصفهان
