page contents
ویژهیادداشت

طرح اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری و کاستن از قدرت آرای ملت

وکلاپرس ـ طرح اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری یا به عبارت دقیق تر «اصلاح موادی از قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران» از جمله طرح هایی است که نگرانی هایی را درباره کاستن از جمهوریت نظام حقوقی ایجاد کرده است.

به گزارش وکلاپرس، کامبیز نوروزی (وکیل دادگستری و حقوقدان) در یادداشتی که در روزنامه شرق منتشر کرده، به بررسی ابهامات این طرح و خطرات ناشی از آن پرداخته است که در ادامه می خوانید:

ایرادات اساسی طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران

طرح اصلاح قانون انتخابات ریاست‌ جمهوری در مجلس مطرح شده و در حال بررسی است. این طرح که درصدد تعیین شرایط یکی از ارکان حاکمیت ملی است، قطع نظر از کیفیت پایین نگارشی و حقوقی، تلاشی جدی برای کاستن از قدرت انتخاب مردم و تنگ‌کردن دایره تأثیر آرای ملت در اداره امور کشور است.

این طرح شرایط متعدد جدیدی را برای احراز سمت ریاست‌ جمهوری اضافه کرده است که در عباراتی بسیار مبهم و کش‌دار، غیرحقوقی و نامشخص آمده است. شورای نگهبان به استناد این جملات کلی بدون هر ضابطه حقوقی و فقهی معین می‌تواند صلاحیت نامزدها را رد کند. در این یادداشت بعضی از این ایرادات اساسی مطرح می‌شوند.

شأن قضایی شورای نگهبان

۱-در ماده ۱ طرح، شرایط عمومی داوطلبان درج شده است. در بند ۸ و تبصره آن آمده است: «۸- عدم محکومیت به جرایم اقتصادی و انتخاباتی، جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور، اقدام علیه نظام جمهوری اسلامی ایران، ارتداد، خیانت در امانت و جرایم علیه عفت عمومی.

‌تبصره: در‌صورتی‌که اتهامی درخصوص جرائم موضوع این بند متوجه داوطلبی باشد که واجد شرایط مقرر در این قانون است، شورای نگهبان پس از استماع توضیحات داوطلب در موارد اتهامی و اخذ مدارک مربوطه و حسب لزوم دریافت گزارش با توضیحات از مراجع ذی‌صلاح، نسبت به صلاحیت داوطلب تصمیم‌گیری می‌نماید».

‌این تبصره به شورای نگهبان شأن قضایی داده است. شورای نگهبان نمی‌تواند قضاوت کند؛ یعنی اگر یکی از نامزدها پرونده فساد مالی در دادسرا و دادگاه داشته باشد، شورای نگهبان می‌تواند خودش درباره آن تصمیم بگیرد.

حالا اگر آن نامزد که با وجود اتهام فساد مالی مورد تأیید شورای نگهبان قرار گرفته است، انتخاب بشود و در دادگاه محکوم هم شده باشد، تکلیف کشور با رییس‌ جمهور محکوم به فساد مالی چیست؟ آیا این تبصره برای فرد خاصی نوشته شده است.

بی دقتی نگارشی

‌۲-بی‌دقتی و شتاب‌زدگی در همه جای این متن فراوان است. مثلا در بند ۱۰ ماده ۲ از شرایط نامزدها یکی هم «اشتهار به دیابت…» است. معلوم است که یک خطای نوشتاری است و منظور نه دیابت؛ بلکه دیانت است یا در بند ۱۳ ماده ۲ یکی دیگر از شرایط نامزدها «… عدم استعمال آنها به مواد دخانی» است. نادرستی این جمله از نظر ادبی و دستور نیاز به توضیح ندارد.

بیشتر بخوانید: تنظیم لایحه « قانون نویسی » در معاونت حقوقی ریاست جمهوری

رجل سیاسی

‌۳-در مواد ۳، ۶ و ۷ این طرح، ۲۵ بند به‌عنوان ۲۵ شرط برای احراز رجل سیاسی، مدیر و مدبر‌بودن نامزد ریاست‌جمهوری تعیین شده است. همه این ۲۵ بند، اموری بسیار کلی و غیرقابل اندازه‌گیری است که به‌ سادگی تمام می‌تواند مستمسکی برای رد صلاحیت یک نامزد باشد. برای جلوگیری از طولانی‌شدن یادداشت فقط به ذکر چند نمونه بسنده می‌شود».

‌«آرمان‌خواهی با در‌نظر‌گرفتن واقعیت‌ها»

«توانمندی جسمی و روحی و نیز نشاط کاری لازم جهت انجام وظایف و مسئولیت‌ها و برخورداری از روحیه تکلیف‌مداری و مدیریت جهادی و انقلابی»

«شایسته‌گزینی و داشتن روحیه کار گروهی و توانایی کادر‌سازی و هماهنگی و کارآمد‌سازی ساختارها به همراه بهسازی آنها»

«حساسیت نسبت به فراد و برخوردار با تخلفات و انحرافات پس از آگاهی‌ نسبت به آنها به‌ویژه در رابطه با فساد و تخلفات نزدیکان و وابستگان و برخورد بدون اغماض با آنها» (حساسیت نسبت به فراد و برخوردار با تخلفات عبارتی است که در متن رسمی منتشر شده و معنا و مفهوم آن معلوم نیست)

«شناسایی به‌موقع مسائل و ضرورت‌های مورد نیاز کشور و اولویت‌بندی امور»

«توانایی تحلیل مناسب وضعیت موجود و برنامه‌ریزی جهت آینده»

«ساده‌زیستی و پرهیز از اشرافی‌گری از‌ جمله دقت و حساسیت نسبت به استفاده از بیت‌المال و حفظ آن»

«مشارکت در مراسم دینی و مذهبی و بزرگداشت شعائر دینی».

باقی شرایط هم بر همین منوال‌اند. عبارت‌هایی کلی و غیر‌قابل تشخیص. به‌ویژه آنکه چه کسی در میان انواع مسئولان کشور است که مدعی داشتن چنین شرایطی نباشد.این عبارت‌های کلی نمی‌توانند مفهوم قانون پیدا کنند. قانون باید مشخص و متعین باشد. در قانون مهمی مانند انتخابات ریاست ‌جمهوری عبارت‌های کلی و غیر‌قابل تشخیص زمینه سوءاستفاده از قدرت را فراهم می‌آورند.

شورای نگهبان حتی برنامه‌های نامزدها را نیز بررسی کرده و آنها را ملاکی برای تأیید یا رد صلاحیت نامزدها قرار می‌دهد. نامزدها باید برنامه‌های خود را به شورای نگهبان تحویل دهند و شورا نیز آنها را بررسی می‌کند. پیش‌بینی این میزان مداخله شورای نگهبان از محدوده نظارت استصوابی نیز فراتر است.

افزایش قدرت شورای نگهبان

نگاهی به مفاد این طرح مغشوش و غیرحقوقی حکایت از آن دارد که نویسندگان طرح بیش از هر چیز مایل بوده‌اند که امکانات شورای نگهبان را برای اعمال نظارت استصوابی و رد صلاحیت نامزدها افزایش دهند. ریاست‌جمهوری یکی از مهم‌ترین ارکان حاکمیت ملی است.

طرح نمایندگان علاوه بر ایرادات حقوقی مختلف، در تعارض جدی با حق انتخاب‌کردن و حق انتخاب‌شدن که از مهم‌ترین حقوق اساسی ملت‌اند، قرار دارد. اگر این طرح را در کنار طرح صیانت از حقوق شهروندان در فضای مجازی قرار دهیم، این گمان بسیار تقویت می‌شود که مجلس کنونی از یک سو واقعیت‌های جامعه ایران را نمی‌شناسد، از یک سو به کیفیت و شرایط لازم قانون‌نویسی توجه ندارد و بالاخره اینکه همتی برای کاستن از سهم آرای عمومی در اداره کشور و تهدید آزادی‌های مشروع دارند.

منبع: روزنامه شرق

۰ ۰ vote
Article Rating
عضویت
اطلاع رسانی
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
دکمه بازگشت به بالا
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x