ضرورت تدوین آیین‌نامه معاملات در کانون‌های وکلا

کانون وکلا در سال‌های اخیر، با گسترش دامنه وظایف و افزایش چشمگیر تعداد اعضا، به نهادی فراتر از یک مجموعه صرفاً صنفی و حرفه‌ای تبدیل شده است. این نهاد اکنون با دارایی‌هایی روبروست که گاه نیازمند تصمیم‌گیری‌های مهم، پیچیده و کلان در زمینه معاملات مالی و اقتصادی است؛ موضوعی که در گذشته به دلیل جمعیت کم و منابع محدود، کمتر مطرح می‌شد.

با رشد دارایی‌های کانون و افزایش نیازهای اجرایی و زیرساختی، ورود به معاملاتی همچون خرید املاک، ساختمان اداری، یا تأمین تجهیزات گسترده اجتناب‌ناپذیر شده است؛ معاملاتی که بعضاً بخش قابل‌توجهی از سرمایه کانون را درگیر می‌کند. در چنین وضعیتی، پرسشی اساسی مطرح می‌شود: آیا هیئت مدیره، صرفاً به‌عنوان نماینده مجمع عمومی، اختیار تام برای انجام این‌گونه معاملات دارد؟

بدیهی است که دارایی‌های کانون، متعلق به همه اعضای آن یعنی مجمع عمومی است و اداره آن باید با شفافیت، ضابطه‌مندی و مسئولیت‌پذیری همراه باشد. هرچند هیئت مدیره، وظیفه اداره امور اجرایی را بر عهده دارد، اما این مسئولیت به‌معنای داشتن اختیار مطلق در انجام معاملات کلان نیست. خصوصاً در مواردی که تصمیمات مالی، آثار بلندمدت و گسترده‌ای بر منابع کانون دارد، لازم است فرآیند تصمیم‌گیری، مستند، شفاف و قانونمند باشد.

در این راستا، تدوین آیین‌نامه معاملات اقدامی ضروری، منطقی و پیشگیرانه محسوب می‌شود؛ چرا که می‌تواند:

•  حدود و اختیارات هیئت مدیره را در امور معاملاتی به‌روشنی مشخص کند؛
• سقف معاملات مجاز را تعیین و برای تصمیمات مهم، اخذ نظر مجمع عمومی یا مراجع تخصصی را الزام‌آور نماید؛
•  سلامت مالی و انضباط اداری را تقویت کرده و زمینه‌ساز شفافیت و پاسخگویی نهادی شود؛
•  از بروز شائبه، سوءتفاهم یا سؤاستفاده از اختیارات جلوگیری کند.

چنین آیین‌نامه‌ای، بخشی از الزامات حکمرانی خوب (good governance) در نهادهای صنفی است و به معنای محدود کردن اختیارات مدیران نیست، بلکه ابزاری است برای حمایت از حقوق جمعی، ارتقای اعتماد اعضا به فرآیندهای تصمیم‌گیری، و تضمین سلامت ساختار مالی و حقوقی نهاد.

با این‌ توضیحات به نظر می رسد که تدوین آیین‌نامه معاملات نه تنها یک ضرورت مدیریتی بلکه یک الزام حقوقی برای تضمین شفافیت، عدالت و کارآمدی در کانون وکلاست؛ اقدامی که به نفع اعضا، مدیران، و اعتبار کلی نهاد خواهد بود.

حمید نوروزی

وکیل پایه یک دا‌گستری