اصلاح آییننامه نگهداری دفاتر و نمونه اظهارنامه مالیاتی
فهرست
وکلاپرس– رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور آییننامه اصلاحی مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روشهای نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارایه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات را ابلاغ کرد.
به گزارش وکلاپرس، سید محمد هادی سبحانیان، رییسکل سازمان امور مالیاتی کشور طی بخشنامهای، اصلاح آییننامه مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روشهای نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارایه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم که به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی رسیده است، جهت اجرا به ادارات کل امور مالیاتی سراسر کشور ابلاغ شده است.
بیشتر بخوانید:
- آموزش تصویری ثبت اظهارنامه الکترونیک در سامانه عدل ایران
- امکان ارسال اظهارنامه الکترونیکی از طریق سامانه عدل ایران فراهم شد
این آییننامه در اجرای ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب سال ۱۳۹۴ به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور در هفت فصل و ۸ ماده و ۱۶ تبصره به تصویب رسیده و مقررات آن از ابتدای سال ۱۴۰۴ لازمالاجرا است.
بر اساس مفاد آییننامه مذکور، مودیانی که از دفاتر الکترونیکی استفاده میکنند، میبایست برای ثبت اطلاعات در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی، نسبت به دریافت کد رهگیری پلمب دفاتر الکترونیکی از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای سال مالی مورد نظر اقدام نمایند.
همچنین مودیان مکلفند برای ثبت اطلاعات سال مالی موردنظر اطلاعات رویدادهای مالی خود را، مطابق نمونه اعلامی توسط سازمان، در دوره زمانی مندرج در جدول فوق، حداکثر تا مهلتهای تعیینشده، در «سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی» بارگذاری کنند.
متن کامل آییننامه اصلاحی مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روشهای نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارایه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم به شرح زیر است:
آییننامه اصلاحی مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روشهای نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارایه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم
فصل اول: تعاریف
ماده ۱- در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح ذیل، به کار می روند:
سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور
قانون: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب سال ۱۳۶۶ و اصلاحیه های بعدی آن.
دفتر روزنامه: دفتر روزنامه دفتری است که کلیه معاملات و رویدادهای مالی و محاسباتی با رعایت اصول و ضوابط مربوط به تنظیم دفاتر تجاری موضوع قانون تجارت اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری، در آن ثبت می گردد. دفتر مذکور می تواند به صورت دستی یا الکترونیکی (ماشینی – مکانیزه) باشد.
دفتر کل: دفتری است که عملیات ثبت شده در دفتر یا دفاتر روزنامه بر حسب سرفصل یا کدگذاری حساب ها در صفحات مخصوص آن ثبت میشود به ترتیبی که تنظیم صورتهای مالی لازم از آن امکان پذیر باشد. دفتر مذکور می تواند به صورت دستی یا الکترونیکی (ماشینی – مکانیزه) باشد.
سایر دفاتر: دفاتری که به استناد مقررات قانونی مربوط از جمله قانون محاسبات عمومی و قانون شهرداری ها به عنوان دفاتر مورد استفاده قرار می گیرند.
دفاتر الکترونیکی (ماشینی – مکانیزه): اطلاعاتی که با شماره کد رهگیری دریافتی از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی ثبت می شود.
سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی: سامانه ای است که به منظور فراهم ساختن بستر ثبت اطلاعات دفاتر الکترونیکی توسط سازمان راه اندازی شده و من بعد تکمیل و به روز می گردد.
اظهارنامه مالیاتی: اظهارنامه مالیاتی فرمی است به منظور اظهار درآمدها هزینه ها دارایی ها، بدهی ها، سرمایه معافیت ها، درآمد مشمول مالیات مالیات بخشودگی مالیاتی و همچنین اطلاعات هویتی و مکانی حسب مورد که برای صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی موضوع قانون بر حسب نوع و حجم فعالیت اشخاص موصوف مطابق نمونه هایی که توسط سازمان، تهیه و اعلام می شود.
سند حسابداری: فرمی است دستی یا الکترونیکی (ماشینی – مکانیزه) که یک یا چند رویداد مالی و محاسباتی طبق اصول و ضوابط حسابداری در آن ثبت و حاوی تجزیه حسابها و توضیحات مربوط متکی به مدارک بوده و با تأیید اشخاص مجاز، قابل ثبت در دفاتر می باشد.
مدارک حساب: عبارت از مستنداتی است دستی یا الکترونیکی (ماشینی – مکانیزه) که بیانگر وقوع یک یا چند فعالیت با رویداد مالی با محاسباتی بوده و استاد حسابداری یا دفاتر بر مبنای آنها تنظیم و تحریر می گردد.
صورتحساب فروش کالا یا ارائه خدمات: فرمی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که در نوع الکترونیکی آن، اطلاعات در حافظه مالیاتی ذخیره می شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب، متناسب با نوع کسب و کار توسط سازمان تعیین و اعلام می شود. در مواردی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی به عنوان پایانه فروشگاهی استفاده می شود رسید یا گزارش الکترونیکی پرداخت خرید صادره با رعایت مقررات در حکم صورتحساب است.
مصرف کننده نهایی: شخص حقیقی است که کالا و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.
شماره منحصر به فرد مالیاتی: شماره ای شامل بیست و دو کاراکتر و دارای چهار بخش است؛ شناسه حافظه مالیاتی شش کاراکتر)، تاریخ صورتحساب پنج کاراکتر، سریال صورت حساب (ده کاراکتر) و ارقام کنترلی (یک کاراکتر) که به هر صورتحساب اختصاص داده می شود.
پایانه فروشگاهی: رایانه، دستگاه کارتخوان بانکی (pos)، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری که امکان اتصال به شبکه های الکترونیکی پرداخت رسمی کشور و سامانه مؤدیان را داشته و از قابلیت صدور صورتحساب الکترونیکی برخوردار باشد.
سامانه مؤدیان: سامانه ای است تحت مدیریت سازمان که در آن به هر مؤدی کارپوشه ویژه ای اختصاص یافته و تبادل اطلاعات میان مؤدیان و سازمان منحصراً از طریق آن کارپوشه انجام میشود. مؤدیان می توانند با استفاده از هر گونه سخت افزار یا نرم افزار اعم از رایانه شخصی پایانه فروشگاهی سامانه های ابری یا هر وسیله دیگری که حافظه مالیاتی به آن متصل شده باشد به سامانه مؤدیان متصل شوند. مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی، سامانه مؤدیان است.
فصل دوم: گروه بندی مؤدیان صاحبان مشاغل
ماده ۲- صاحبان مشاغل بر اساس شاخص ها و معیارهایی از قبیل نوع و حجم فعالیت به شرح ذیل گروه بندی می شوند.
- گروه اول
- گروه دوم
- گروه سوم.
الف- گروه اول: اشخاص ذیل از لحاظ انجام تکالیف موضوع این آیین نامه جزو مؤدیان گروه اول محسوب می شوند:
- کلیه وارد کنندگان و صادر کنندگان
- صاحبان کارخانه ها و واحدهای تولیدی و بهره برداران معادن دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه یا مراجع ذی ربط،
- صاحبان هتل های سه ستاره و بالاتر
- صاحبان بیمارستان ها، زایشگاه ها، درمانگاه ها، کلینیک های تخصصی (مصادیق ذکر شده در این بند صرفاً مربوط به امور انسانی می باشد)،
- صاحبان مشاغل صرافی
- صاحبان فروشگاه های زنجیره ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه و یا مراجع ذی ربط،
- صاحبان مؤسسات حمل و نقل موتوری، زمینی دریایی و هوایی اعم از مسافری و یا باربری،
- سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمت) بر اساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل اظهارنامه تسلیمی خردادماه هر سال مبنای تعیین گروه بندی سال بعد از تسلیم اظهار نامه عملکرد است. به عنوان مثال مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال ۱۴۰۲ مبنای گروه بندی سال ۱۴۰۴ میباشد با آخرین درآمد قطعی شده (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمت) آنها بیش از مبلغ چهارصد و پنجاه میلیارد ریال باشد (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مؤدی با نماینده قانونی وی).
ب- گروه دوم: سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمت دو سال قبل آنها و یا آخرین درآمد قطعی شده آنها (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمت) بیش از یکصد و پنجاه میلیارد ریال و مساوی یا کمتر از مبلغ چهارصد و پنجاه میلیارد ریال باشد (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مؤدی با نماینده قانونی وی)
ج- گروه سوم: صاحبان مشاغلی که در گروه های اول و دوم قرار نمی گیرند جزو گروه سوم محسوب می شوند.
تبصره ۱- سازمان میتواند در صورت تشخیص ضرورت تا پایان دی ماه هر سال فهرست مشاغل افزوده شده به گروه اول بر اساس نوع فعالیت را تهیه و از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه های کثیر الانتشار و یا از طریق تشکلهای صنفی و حرفه ای ذی ربط به مودیان مالیاتی اعلام نماید. مؤدیان اخیرالذکر از ابتدای سال مالیاتی بعد از اعلام مکلف به اجرای تکالیف تعیین شده مربوط به گروه اول خواهند بود.
تبصره ۲- در مواردی که مؤدیان صرفاً به فعالیت ارائه خدمت اشتغال داشته باشند پنجاه درصد (۵۰) نصاب های تعیین شده مبنای گروه بندی می باشد.
تبصره ۳- در مشاغل مشارکتی اعم از اختیاری یا قهری درآمد ابرازی و یا قطعی شده مشارکت ملاک عمل می باشد.
تبصره ۴- تعیین گروه بندی صاحبان مشاغل و حرف موضوع این آیین نامه در دو سال اول شروع فعالیت (به استثناء مؤدیانی که به واسطه موضوع فعالیت جزو گروه اول طبقه بندی شده اند)، بنا به انتخاب ایشان خواهد بود و از سال سوم فعالیت به بعد می بایست بر اساس نصابهای مقرر طبقه بندی شده و نسبت به انجام تکالیف قانونی عمل نمایند.
تبصره ۵- تسلیم اظهار نامه گروه های بالاتر توسط صاحبان مشاغلی که در گروه های پایین تر قرار دارند (صاحبان مشاغل گروه سوم اظهار نامه گروه اول یا دوم ارائه نمایند یا صاحبان مشاغل گروه دوم اظهار نامه گروه اول تسلیم نمایند) منعی ندارد، لکن صرف انجام این امر مؤدی را در گروه های بالاتر قرار نخواهد داد.
تبصره ۶- چنانچه صاحبان مشاغل گروه های بالاتر اقدام به تسلیم اظهار نامه گروه های پایین تر در موعد مقرر نمایند. در صورتی که کلیه اقلام اطلاعاتی مربوط به گروه بالاتر در فرم اظهارنامه مالیاتی مشاغل گروه پایین تر تعبیه شده باشد و مؤدی نیز موارد مزبور را تکمیل نموده باشد به منزله تسلیم اظهار نامه توسط مؤدی خواهد بود. لکن در صورتی که اقلام اطلاعاتی مربوط به گروه بالاتر در فرم اظهار نامه گروه پایین تر تعبیه نشده باشد و یا مؤدی آن موارد را تکمیل ننموده باشد به منزله خودداری از ارائه اظهارنامه مطابق با مقررات است، اما جریمه موضوع صدر ماده ۱۹۲ قانون بابت عدم تسلیم اظهارنامه در خصوص آنها موضوعیت ندارد.
فصل سوم- اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه آن
ماده ۳- فرم اظهارنامه های مالیاتی برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل گروه های اول، دوم و سوم) موضوع این آیین نامه حسب مورد شامل موارد زیر می باشد:
اشخاص حقوقی و گروه اول:
الف) اطلاعات هویتی شامل:
- اطلاعات هویتی و مکانی
- مجوزهای فعالیت اقتصادی
- اطلاعات شرکاء
ب) صورت حساب سود و زبان ترازنامه
ج) درآمد مشمول مالیات بخشودگی های مالیاتی معافیتهای قانونی و مالیات متعلق.
د) سایر اطلاعات:
- موجودی مواد و کالا در اول و پایان دوره
- واردات و صادرات کالاها و خدمات
- اطلاعات حسابهای بانکی مربوط به فعالیت شغلی
- سایر اطلاعات حسب نوع فعالیت و شرایط مؤدی.
گروه دوم
الف) اطلاعات هویتی شامل:
- اطلاعات هویتی و مکانی
- مجوزهای فعالیت اقتصادی
- اطلاعات شرکاء
ب) صورت درآمد و هزینه اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه های مربوط
ج) درآمد مشمول مالیات بخشودگی های مالیاتی معافیتهای قانونی و مالیات متعلق
د) سایر اطلاعات:
- موجودی مواد و کالا در اول و پایان دوره
- اطلاعات اموال و داراییها مربوط به فعالیت شغلی
- اطلاعات حسابهای بانکی مربوط به فعالیت شغلی
گروه سوم
الف) اطلاعات هویتی شامل:
- اطلاعات هویتی و مکانی
- مجوزهای فعالیت اقتصادی
- اطلاعات شرکاء.
ب) خلاصه درآمد و هزینه اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه های مربوط نیز می باشد.
ج) درآمد مشمول مالیات بخشودگی های مالیاتی معافیتهای قانونی و مالیات متعلق
د) سایر اطلاعات:
- اطلاعات حساب های بانکی مربوط به فعالیت شغلی
- سایر
تبصره: در مواردی که هر یک از اقلام اطلاعاتی فرم اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل برای هر یک از مؤدیان فاقد موضوعیت باشد عدم تکمیل آن خللی به اعتبار اظهار نامه وارد نخواهد کرد.
ماده ۴- مؤدیان موضوع این آیین نامه مکلفند اظهارنامه مالیاتی خود را برای هر سال مالیاتی (بصورت انفرادی یا مشارکت) در موعد مقرر قانونی به صورت الکترونیکی از طریق درگاه های الکترونیکی سازمان تسلیم نمایند.
سازمان میتواند در مواردی که مقتضی بداند تسلیم اظهارنامه غیر الکترونیکی را بپذیرد.
تبصره: تسلیم اظهار نامه در اجرای ماده ۱۷۸ قانون مورد پذیرش می باشد.
فصل چهارم- مشخصات دفاتر
ماده ۵- انواع دفاتر موضوع این آیین نامه عبارتند از:
- دفتر روزنامه
- دفتر کل
- سایر دفاتر
فصل پنجم- تکالیف مؤدیان در خصوص نگهداری دفاتر و یا اسناد و مدارک
ماده ۶- مقررات مربوط به روشهای نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک
الف – صاحبان مشاغلی که در گروه اول قرار میگیرند و کلیه اشخاص حقوقی مکلف به نگهداری دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر حسب مورد دستی یا الکترونیکی متکی به اسناد و مدارک با رعایت موارد زیر می باشند:
الف- ۱) استفاده از دفاتر دستی (کاغذی)
- رویدادهای مالی باید بر اساس استانداردهای حسابداری و روزانه به ترتیب تاریخ وقوع در دفتر روزنامه ثبت و حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل منتقل گردد.
- مؤدیانی که دفاتر دستی (کاغذی) نگهداری مینمایند مکلفند برای هر سال مالیاتی فقط از دفاتری که طی سال مالیاتی قبل نزد مراجع قانونی ذی ربط ثبت شده استفاده نمایند. در مواردی که دفاتر ثبت شده موصوف در هر سال برای ثبت عملیات مالی مؤدیان تا پایان سال مالیاتی کفایت ننماید مجاز به استفاده از دفاتر ثبت شده طی همان سال می باشند.
- مؤدیانی که برای ثبت رویدادهای مالی خود از نرم افزارهای حسابداری دارای قابلیت ثبت معاملات و رویدادهای مالی استفاده نموده و سپس اطلاعات را به صورت دست نویس در دفاتر ثبت می نمایند، مکلفند حداقل ماهی یک بار خلاصه عملیات ثبت شده نرم افزار حسابداری را در دفاتر روزنامه ثبت و حداکثر تا پانزدهم ماه بعد این اطلاعات را به دفتر کل منتقل نمایند. در این صورت مؤدیان باید هنگام رسیدگی ضمن ارائه دستور العمل نحوه کار با نرم افزار مالی و حسابداری مربوط امکان دسترسی لازم به اطلاعات نرم افزار را ارائه نمایند. عدم ارایه دستور العمل و یا عدم امکان دسترسی به اطلاعات در حکم عدم تسلیم دفاتر خواهد بود.
- نگهداری دفتر روزنامه واحد برای ثبت کلیه عملیات و یا دفاتر روزنامه متعدد برای هر بخش از عملیات مجاز است.
- اشتباه در شماره گذاری صفحات و همچنین اشتباهات ناشی از ثبت دفاتر در مراجع قانونی ذی ربط در صورت احراز خللی به اعتبار دفاتر وارد نخواهد کرد.
- نوشتن دفاتر با وسایلی که به سهولت قابل محو است مانند مواد گرافیت در دفاتر دستی ممنوع است.
- دفاتر و اسناد حسابداری میبایست بر اساس واحد پول رایج کشور و همچنین به زبان فارسی تحریر شود.
- در مواردی که دفاتر موضوع این آیین نامه توسط مقامات قضائی با سایر مراجع قانونی و یا به عللی خارج از اختیار مؤدی از دسترس مؤدی خارج شود و صاحب دفاتر از تاریخ وقوع این امر حداکثر ظرف دو ماه دفاتر جدید ثبت و عملیات آن مدت را در دفائر جدید تحریر کند و تأخیر تحریر عملیات در این مدت به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.
- تأخیر تحریر دفاتر در مورد اشخاص حقوقی جدید التاسیس از تاریخ ثبت شخص حقوقی و در مورد سایر اشخاص از تاریخ شروع فعالیت تا دو ماه مجاز خواهد بود.
- اشخاصی که دارای شعبه هستند مکلفند با توجه به روشهای حسابداری مورد عمل، خلاصه عملیات شعبه یا شعب خود را در صورتی که دارای دفاتر ثبت شده باشند لا اقل سالی یکبار (تا قبل از بستن حسابها) و در غیر این صورت عملیات هر ماه را تا پایان ماه بعد در دفاتر مرکز ثبت کنند.
- ثبت دفاتر نزد مراجع قانونی ضمن سال مالی مشروط بر این که تا تاریخ ثبت هیچ گونه فعالیت مالی و پولی صورت نگرفته باشد، مجاز است.
- ارائه دفاتر سفید و نانویس و ارایه دفاتر پلمپ نشده در حکم عدم ارائه دفاتر محسوب می شود.
- مؤدیان مکلف به نگهداری دفاتر باید نسبت به نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک اقدام و در صورت درخواست حسب مقررات مربوطه به اداره امور مالیاتی ارائه نمایند.
الف- ۲) استفاده از دفاتر الکترونیکی
۱- مؤدیانی که از دفاتر الکترونیکی استفاده می کنند می بایست برای ثبت اطلاعات در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی نسبت به دریافت کد رهگیری پلمپ دفاتر الکترونیکی از سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای سال مالی مورد نظر اقدام نمایند.
۲- مؤدیان مکلفند برای ثبت اطلاعات سال مالی مورد نظر اطلاعات رویدادهای مالی خود را، مطابق نمونه اعلامی توسط سازمان در دوره زمانی مندرج در جدول زیر، حداکثر تا مهلتهای تعیین شده، در «سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی» بارگذاری کنند.
۳- ثبت اطلاعات مالی مطابق نمونه اعلامی توسط سازمان در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی سازمان به منزله تنظیم دفاتر قانونی محسوب می شود و داده های مزبور با رعایت مقررات مربوطه میتواند در فرآیند رسیدگی مبنا قرار گیرد. با توجه به دسترسی سازمان به اطلاعات دفاتر الکترونیکی مأموران مالیاتی می توانند در مواردی که مؤدیان مالیاتی با رعایت قوانین و مقررات مربوطه برای حسابرسی انتخاب شده اند بر اساس نوع حسابرسی مالیاتی نسبت به مطالبه اسناد و مدارک وی برای رسیدگی اقدام نمایند.
۴- عدم بارگذاری بخشی از اطلاعات مربوط به یک سال مالی در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی در حکم عدم ارایه دفاتر محسوب نمی شود.
۵- مؤدیانی که از دفاتر الکترونیکی استفاده مینمایند باید نسبت به نگهداری اسناد و مدارک اقدام و در صورت درخواست حسب مقررات مربوطه به اداره امور مالیاتی ارایه نمایند.
۶- مؤدیانی که اطلاعات خود را به صورت تجمیعی در سامانه دفاتر تجاری الکترونیکی ثبت می کنند، مکلفند از نرم افزارهای دارای قابلیت ثبت معاملات و رویدادهای مالی مرتبط با فعالیتهای خود استفاده نمایند، در این صورت مؤدیان باید هنگام رسیدگی ضمن ارائه دستور العمل نحوه کار با نرم افزار مالی و حسابداری مربوط، امکان دسترسی لازم به اطلاعات نرم افزار را ارائه نمایند. عدم ارایه دستور العمل و عدم امکان دسترسی به اطلاعات در حکم عدم تسلیم دفاتر می باشد.
۷- نمایه های (فیلدهای) اطلاعاتی مندرج در نمونه اعلامی توسط سازمان مطابق قوانین و مقررات مرتبط تعیین می گردد. در صورت تغییر نمایه های فیلدهای موصوف تغییرات صورت پذیرفته سه ماه بعد از اطلاع رسانی های لازم مطابق قوانین و مقررات مرتبط توسط سازمان اجرایی می گردد.
۸- در مواردی که مودی حسب مقررات اقدام به پلمب و نگهداری دفاتر دستی نموده باشد، نیازی به رعایت مقررات مربوط به دفاتر الکترونیکی ندارد.
ب- صاحبان مشاغلی که در گروه دوم قرار میگیرند مکلفند برای هر سال مالیاتی اسناد و مدارک مربوط به معاملات خود از قبیل اسناد درآمدی فروش کالا یا ارائه خدمات و سایر درآمدها و اسناد خرید کالا، خدمات و دارایی و سایر اسناد هزینه های انجام شده را به تفکیک و به ترتیب تاریخ وقوع هر یک از رویدادهای مالی نگهداری و صورت درآمد و هزینه خود را ماهانه به شرح فرم پیوست (۱) بر اساس آن تنظیم نمایند.
پ- صاحبان مشاغلی که در گروه سوم قرار میگیرند مکلفند برای هر سال مالیاتی اسناد و مدارک مربوط به معاملات خود از قبیل اسناد درآمدی فروش کالا یا ارائه خدمات و سایر درآمدها و اسناد خرید کالا و خدمات و سایر اسناد هزینه های انجام شده را نگهداری و خلاصه درآمد و هزینه سالانه خود را به شرح فرم پیوست (۲) بر اساس آن تنظیم نمایند.
ت- نگهداری دفاتر قانونی برای مؤدیان گروه دوم و سوم الزامی نیست.
فصل ششم- صورتحساب فروش و نحوه صدور و ارائه آن
ماده ۷- کلیه مؤدیانی که به عرضه کالا و یا ارائه خدمات اشتغال دارد مکلفند صورتحساب معاملات خود را به شرح زیر صادر و نگهداری نمایند:
۱- صورتحساب الکترونیکی: صورتحسابی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که در سه قالب زیر صادر می شود
۱-۱- صورتحساب الکترونیکی نوع اول یا «صورتحساب با اطلاعات کامل»: شامل نوع فروش شامل مواردی از قبیل بورس کالا بورس انرژی سامانه تدارکات الکترونیکی دولت حق العمل کاری پیمانکاری داخلی صادراتی و نظیر (آن نوع خریدار مصرف کننده نهایی حقیقی یا فعال اقتصادی تاریخ و زمان صدور (ساعت دقیقه و ثانیه) و حداقل در برگیرنده اطلاعات هویتی شامل نام نام خانوادگی یا نام شخص حقوقی، شماره اقتصادی، شناسه یا کد ملی یا شناسه فراگیر اتباع خارجی نشانی کامل و شماره پستی، شماره شعبه، برای هر دو شخص فروشنده و خریدار و مشخصات کالا یا خدمات ارائه شده شامل شناسه کالا یا خدمت، شرح کالا یا خدمت، واحد سنجش مقدار یا تعداد مبلغ واحد (فی) و مبلغ کل تخفیفات مالیات بر ارزش افزوده، شرح سایر عوارض و مبلغ سایر عوارض آن و مقدار پرداخت نقدی و مقدار نسبه آن حسب مورد باشد.
تبصره ۱- در خصوص انواع معاملات طلا جواهر و پلاتین، علاوه بر افلام صورتحساب الکترونیکی، ارزش اصل طلا، جواهر و پلاتین، اجرت ساخت حق العمل و سود فروشنده به تفکیک به اقلام الزامی صورتحساب اضافه می شود.
تبصره ۲- در فعالیت حق العمل کاری علاوه بر اقلام صورتحساب الکترونیکی شماره یکتای ثبت قرارداد حق العمل کاری در سامانه مؤدیان هنگام ارسال صورتحساب به اطلاعات ارسالی اضافه می شود.
تبصره ۳- موارد زیر در حکم صورتحساب تلقی می شود:
- قبوض آب، برق، گاز و مخابرات (تلفن) درج شماره یکتای شماره قبض (شماره اشتراک یا شناسه قبض) در این نوع صورتحساب ها الزامی است.
- بلیط هواپیما، در این حالت نوع پرواز داخلی خارجی و شماره گذرنامه مسافر برای پروازهای خارجی، باید در صورتحساب درج شود.
- بارنامه، در این نوع صورتحسابها اقلام مرتبط با بارنامه به صورتحساب اضافه می شود.
در مواردی که بنابر اقتضای شغل صورتحساب خاصی برای فروش کالا یا عرضه خدمات صادر می شود. صورتحساب های مزبور با تشخیص سازمان در حکم صورتحساب الکترونیکی تلقی خواهد شد.
تبصره ۴- در مواردی که صورتحساب با مبالغ ارزی صادر میشود از جمله صادرات مبلغ ارز، نوع ارز، نرخ برابری آن با ریال به اقلام صورتحساب اضافه میشود. چنانچه برای صادرات پروانه گمرکی وجود داشته باشد، شماره پروانه گمرکی و کد گمرک محل اظهار به اقلام صورتحساب اضافه می شود.
تبصره ۵– در حالتهایی که صورتحساب به قرارداد مربوط است شماره یکتای قرارداد ثبت شده در سامانه مؤدیان به اقلام صورتحساب اضافه می شود.
تبصره ۶- در صورتی که اقلام تعیین شده صورتحساب بنا بر نوع فعالیت مؤدی موضوعیت ندارد، الزامی به درج آن در صورتحساب وجود ندارد.
تبصره ۷- در صورتی که نوع خریدار مصرف کننده نهایی نباشد صدور صورتحساب الکترونیکی نوع اول الزامی است. همچنین تشخیص مصرف کننده نهایی بر مبنای اعلام خریدار میباشد و فروشنده مسئولیتی از این بابت ندارد.
۲-۱- صورتحساب الکترونیکی نوع دوم: صورتحسابی با اطلاعات کامل فروشنده و اطلاعات کامل کالا و خدمات و بدون اطلاعات خریدار است و از بابت آن اعتبار مالیاتی موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده برای خریدار قابل احتساب نمی باشد.
۳-۱- صورتحساب الکترونیکی نوع سوم: این نوع از صورتحساب ها همان رسید پرداخت وجه صادره از دستگاه کارتخوان بانکی و یا درگاه الکترونیکی پرداخت که حسب مقررات اعلامی سازمان به عنوان پایانه فروشگاهی فروشنده (مودی) پذیرفته می شود می باشند. در این نوع صورتحساب صرفاً مبلغ پرداختی و شماره سوئیچ پرداخت، شماره پذیرنده فروشگاهی شماره پایانه شماره پیگیری تاریخ و زمان پرداخت و حداقل مشخصات فروشنده وجود داشته و از بابت آنها اعتبار مالیاتی موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده برای خریدار قابل احتساب نمی باشد.
۲- صورتحساب غیر الکترونیکی (کاغذی): این نوع صورتحساب برای اشخاصی که حسب مقررات قانونی امکان صدور صورتحساب غیر الکترونیکی را دارند موضوعیت داشته و اقلام اطلاعاتی آن شامل کلیه اقلام صورتحساب الکترونیکی است به استثنای اقلام اطلاعاتی که از طریق سامانه مؤدیان نظیر شماره منحصر به فرد مالیاتی به صورتحساب اضافه میشود. این نوع صورتحساب به استثنای صورتحسابهای موضوع تبصره این بند نقدی تلقی شده و اطلاعات پرداخت نسیه در این صورتحسابها وجود ندارد.
تبصره- به منظور پوشش حوادث و موارد نقص فنی و سایر موارد ذکر شده در مواد (۱۲) و (۱۳) قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان در ابتدای هر دوره مالی با تشخیص سازمان تعدادی شماره منحصر به فرد مالیاتی صورتحساب در اختیار مؤدی قرار میگیرد مؤدی میتواند درخواست افزایش شماره منحصر به فرد مالیاتی در اختیار را از طریق کارپوشه یا شرکت معتمد به سازمان ارائه نماید اقلام اطلاعاتی این نوع از صورتحساب های کاغذی منطبق با صورتحساب الکترونیکی بوده و شماره فوق بر روی آن درج می گردد تا پس از امکان پذیر شدن صدور صورتحساب الکترونیکی نسبت به ثبت و ارسال آنها اقدام شود.
فصل هفتم- نحوه ارائه دفاتر و اسناد و مدارک
ماده ۸- دفاتر صورت درآمد و هزینه ماهانه خلاصه درآمد و هزینه سالانه و اسناد و مدارک حسب مورد با درخواست کتبی اداره امور مالیاتی و یا گروه رسیدگی در روز و محل تعیین شده در برگ درخواست ارائه دفاتر و یا اسناد و مدارک محل اقامتگاه قانونی مؤدی و یا محلی که قبلاً بصورت مکتوب به اداره امور مالیاتی اعلام شده است و یا محل اداره امور مالیاتی حسب مورد با توجه به نوع حسابرسی مالیاتی تحویل و توسط اداره امور مالیاتی صورت مجلس می گردد.
این آیین نامه در اجرای ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوب سال ۱۳۹۴ به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور در هفت فصل و ۸ ماده و ۱۶ تبصره به تصویب و مقررات آن از تاریخ ۱۴۰۴/۰۱/۰۱ لازم الاجرا است.
سید علی مدنی زاده
وزیر امور اقتصادی و دارایی
